İran’da ayaklanma bekleyen ABD etnik gruplara yöneldi
Washington yönetimi hükümeti, İran’da İslami hükümeti devirebilecek bir ayaklanmayı körüklemek için etnik gruplara yöneldi ve onları silahlandırmayı düşünüyor.
CNN’in haberine göre Başkan Donald Trump’ın ülkede halk ayaklanması çağrısının istenen sonuçları vermemesi üzerine ABD yönetimi Kuzey Irak ve Kuzeybatı İran’daki Kürt liderlerle aktif bir şekilde görüşüyor.
Trump, dini lider Ali Hamaney’in ölümünden önce ve sonra İranlıları sokaklara dökülmeye ve İran hükümetinin sonunu getirmeye çağırmıştı.
Trump İranlılara “ülkelerini geri almalarını” söyledi. Bu, daha önce İran’a kışkırtılmamış bir saldırı başlatma amacının rejim değişikliğini tetiklemek olduğunu açıkça ifade eden bir başkanın büyük bir ayaklanma çağrısıydı. İsrail Başbakanı Benjamin Netanyahu da defalarca aynı çağrıyı yaptı.
Ancak İran’da yaşananlar, günlerdir süren bombardımana rağmen halk arasında bir ayaklanma belirtisi olmadığını gösteriyor.
Her ne kadar tüm İranlılar hükümeti desteklemese ve ABD’nin İran’a uyguladığı yaptırımların yol açtığı ekonomik çöküş nedeniyle hükümete karşı kitlesel protestolar düzenlense de ABD ve İsrail bombardımanlarının İranlıları hükümetlerine karşı silahlanmaya sevk edemediği görülüyor.
Bunun yerine, ülke genelinde binlerce İranlı savaş sırasında farklı zamanlarda bir araya gelerek hükümetleriyle dayanışma içinde olduklarını gösterdiler. Dini lider Ayetullah Ali Hamaney’in yasını tutmak ve ABD ile İsrail’in saldırısında ölen 165 kız öğrenciyi toprağa vermek için toplanan İranlılar, İran bayrakları ve Hamaney’in fotoğrafını taşıyarak “Amerika’ya ölüm” ve “İsrail’e ölüm” sloganları attı. Milyonlarca İranlının, hükümetin Hamaney için planladığı cenaze töreni sırasında ülke genelinde bir araya gelmesi de bekleniyor. Yetkililer törenin Perşembe günü yapılmasının planlandığını ancak lojistik nedenlerle ertelendiğini söyledi. ABD etnik gruplarla görüşüyor
İran içindeki silahlı ayaklanmaları yönlendirmekte yetersiz kalan ABD’nin şimdi de İran, Irak ve Türkiye’nin sınırlarında yaşayan azınlık bir grup olan silahlı Kürt gruplara yöneldiği görülüyor.
Kürt silahlı gruplar yıllarca İran hükümetine karşı çıktılar ve İran’ın Kürdistan eyaletinde çok sayıda saldırı gerçekleştirdiler. Ayrıca diğer Batı eyaletlerinde de saldırılar düzenlediler.
Kürt silahlı gruplar, İran ve Irak’taki Kürt azınlıkların yakın ilişkilere sahip olduğu Irak-İran sınırı boyunca faaliyet gösteriyor.
CNN’e konuşan ABD’li yetkililer, yönetimin Kürtleri İran güçlerini geriletmek, bir ayaklanmaya alan açmak ya da İsrail için bir tampon oluşturacak şekilde İran’ın kuzeyini ele geçirmeye ve kontrol etmeye yardımcı olmak için kullanmayı planladığını söylüyor.
İran, silahlı Kürt savaşçıların İran’a girmesini engellemeye yönelik bir hamle olduğuna inanılan bir şekilde komşu Irak’taki yarı özerk bölgelerindeki Kürt grupları hedef aldı.
El Cezire, İran’ın Press TV’sinin sabah erken saatlerde ordunun “İran karşıtı ayrılıkçı güçleri” hedef aldığını bildirdiğini, ancak saldırıların yerini belirtmediğini aktarıyor.
İran’ın resmi haber ajansı IRNA, Telegram’dan yapılan paylaşımda, “Irak Kürdistanı’nda devrime karşı çıkan Kürt grupların karargahlarını üç füzeyle hedef aldık” denildi.
İran’da, PKK’nın bu ülkedeki uzantısı olan PJAK’ın yanı sıra başka silahlı Kürt grupları da faaliyet gösteriyor. ABD Kürtlerle temas kuruyor
NBC, Başkan Donald Trump’ın İran’a yönelik saldırının başlamasından bir gün sonra Pazar günü Irak’taki Kürt liderleri arayarak görüştüğünü bildirdi.
Axois bu liderlerin Irak’taki iki Kürt grubun üyeleri olduğunu belirtti. Bunlar Kürdistan Demokrat Partisi lideri Mesud Barzani ve Kürdistan Yurtseverler Birliği (KYB) lideri Bafel Talabani.
Beyaz Saray Basın Sözcüsü Karoline Leavitt bu görüşmeyi bölgedeki kilit ortaklara ulaşma çabası olarak nitelendirdi.
Leavitt, brifing sırasında Kürtlerle yapılan görüşmeler sorulduğunda, “Başkan Trump son birkaç gündür bölgedeki birçok müttefik ve ortakla temas halinde” dedi.
Kürt liderlerle yapılan görüşmelerin “Kuzey Irak’taki üssümüzle ilgili” olduğunu ve henüz bir plan üzerinde anlaşmaya varmadıklarını iddia etti.
İran hükümetinin çökmesini hedeflese de Trump liderliğindeki yönetim, sahada asker bulundurmadan neler başarabileceğine dair henüz net bir strateji belirlemiş değil.
ABD hükümeti, ABD kara birliklerini konuşlandırmaya alternatif olarak Kürt silahlı grupları kullanmayı düşünüyor gibi görünüyor.
Ancak Trump, pek çok analistin büyük bir felaket olacağını öne sürdüğü İran’a asker gönderme politikasını göz ardı etmediğini de söylüyor.
Trump ayrıca ABD’nin Hamaney’in yerine geçebilecek potansiyel seçenekler olarak gördüğü bazı kişilerin öldürüldüğünü belirterek en kötü sonucun Hamaney kadar sertlik yanlısı bir liderin başa geçmesi olacağını söyledi.
Trump, “Sanırım en kötü durum, bunu yaparız ve sonra bir önceki kişi kadar kötü biri başa geçer, değil mi? Bu olabilir. Bunun olmasını istemeyiz. Bu nedenle, orada halk için onu geri getirecek birini görmek istiyoruz” dedi. ABD’nin Kürt silahlı gruplarla geçmişi
Amerikan merkezi istihbarat teşkilatı CIA, özellikle 2003 yılında ABD’nin Irak’ı işgalinden sonra, Kuzey Irak’taki Kürt gruplarla çalışma geçmişine sahip.
Bu çatışma sırasında Amerikan güçleri Saddam Hüseyin hükümetine ve diğer militan gruplara karşı operasyonlarda Peşmerge de dahil olmak üzere Kürt silahlı gruplarla yakın işbirliği içinde çalıştı.
Washington, Suriye’de de IŞİD gibi aşırılık yanlısı gruplara karşı mücadelede Kürt güçleri destekledi.
Daha sonra Suriye Demokratik Güçleri’nin önemli bir parçası haline gelen Kürt milislere silah, eğitim ve askeri yardım da sağladı.
ABD’nin, ABD çıkarlarına düşman olduğu düşünülen hükümetleri zayıflatmak ya da baskı altına almak için farklı ülkelerdeki silahlı grupları destekleme ya da finanse etme konusunda uzun bir geçmişi var. İran’daki etnik yapı
İran’nın 92 milyona yaklaşın nüfusunun büyük bölümünü Şiiler oluşturuyor, Sünni gruplar ise yüzde 10-15 civarında.
Ülke nüfusunun neredeyse yüzde 60’ı Fars kökenli. Başken Tahran ve ülkenin merkezinde yaşıyorlar, Pers kültürü İran’ın ana yapısını oluşturuyor.
Nüfusun yaklaşık yüzde 20-25’ini oluşturan Azeriler ise ikinci büyük etnik grup konumunda. Tebriz başta olmak üzere ülkenin kuzey doğusunda yaşıyor.
İran’daki bir başka etnik grup ise Kürtler. Türkiye ve Irak’daki gruplarla akrabalık bağların olan Kürtler daha çok Mahabad merkezli bölgede de toplanmış durumdalar. Kürtler ülkenin Sünni grupları arasında yer alıyor. Ülke nüfusunun yüzde 10’unu oluşturdukları tahmin ediliyor.
Beluciler ise İran’daki Sünni gruplar arasında yer alıyor ve güneydoğuda, özellikle Sistan-Belucistan bölgesinde yaşıyorlar. Pakistan’ın Belucistan bölgseinda bağımsızlık için mücadele eden bir silahlı grup var ve bu bölgede silahlı saldırılar düzenliyor.
Araplar ülkedeki bir başka etnik grup. İran nüfusunun yaklaşık yüzde 3’ü Arap kökenli. Özellikle petrol zengini Huzistan eyaletinde yoğunlaşmış durumdalar. Bölgesel kimlik ve ekonomik pay talepleri zaman zaman siyasi tartışma konusu oluyor.
Ülkedeki diğer etnik gruplar ise Türkmenler, Ermeniler, Asuriler, Hazarlar, Kaşkailer. Bu gruplar diğerlerine göre az sayıda.
YORUMLAR (İLK YORUMU SİZ YAZIN)